კლდის ჩამონგრევა ყოველთვის მოულოდნელად არ ხდება. ხშირ შემთხვევაში ბუნება გარკვეულ ნიშნებს წინასწარ გვაძლევს, რომლებიც ფერდობის არასტაბილურობაზე მიუთითებს. სწორედ ამიტომ, რისკების შეფასება ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპია როგორც მშენებლობის დაგეგმვისას, ისე უკვე არსებული ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია შეფასება იმ შემთხვევაში, თუ ტერიტორია მდებარეობს კლდოვან ფერდობთან, მთიან რეგიონში ან ისეთ ადგილას, სადაც წარსულში უკვე დაფიქსირებულა გეოლოგიური პროცესები.
რატომ არის რისკების შეფასება აუცილებელი?
კლდის ჩამოშლამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას:
- საცხოვრებელ სახლებს;
- გზებსა და ხიდებს;
- ელექტრო და გაზის ინფრასტრუქტურას;
- ტურისტულ ბილიკებს;
- ადამიანების სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას.
დროულად ჩატარებული შეფასება საშუალებას იძლევა, რისკები გამოვლინდეს მანამ, სანამ ავარიული მდგომარეობა შეიქმნება.
რა ფაქტორებს აფასებენ სპეციალისტები?
გეოლოგიური კვლევის დროს ყურადღება ექცევა რამდენიმე ძირითად პარამეტრს.
კლდის სტრუქტურა
სპეციალისტები სწავლობენ ქანების ტიპს, სიმტკიცეს, ფენების განლაგებასა და ბზარების რაოდენობას. რაც უფრო მეტადაა კლდე დანაწევრებული, მით უფრო მაღალია მისი ჩამოშლის ალბათობა.
ფერდობის დახრილობა
ციცაბო ფერდობები, როგორც წესი, უფრო არასტაბილურია. დახრილობის კუთხე ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კრიტერიუმია რისკის შეფასებისას.
წყლის გავლენა
დიდი ყურადღება ეთმობა მიწისქვეშა წყლებს, წვიმის წყლის გადინებასა და სადრენაჟე სისტემის მდგომარეობას. წყლის დაგროვება ხშირად აჩქარებს კლდის სტრუქტურის დასუსტებას.
გარე ზემოქმედება
ფასდება ისეთი ფაქტორებიც, როგორიცაა:
- მიწისძვრები;
- ძლიერი ნალექი;
- ეროზიული პროცესები;
- სამშენებლო ან აფეთქებითი სამუშაოები;
- სატრანსპორტო ვიბრაცია.
რა ნიშნები მიუთითებს მომატებულ რისკზე?
მიუხედავად იმისა, რომ საბოლოო შეფასება სპეციალისტებმა უნდა გააკეთონ, გარკვეული ნიშნები მოსახლეობასაც შეუძლია შეამჩნიოს:
- კლდეზე ახალი ან გაფართოებული ბზარები;
- ქვების ხშირი ჩამოცვენა;
- ფერდობის ფორმის ცვლილება;
- ხეების გადახრა;
- წყლის ახალი გამონაჟონი კლდიდან;
- ძლიერი წვიმების შემდეგ კლდის ზედაპირის ცვლილება.
ასეთ შემთხვევებში სასურველია ტერიტორიის დეტალური გეოლოგიური შესწავლა.
როგორ ტარდება რისკის შეფასება?
თანამედროვე საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევა რამდენიმე ეტაპისგან შედგება:
- ტერიტორიის ვიზუალური დათვალიერება;
- გეოლოგიური რუკებისა და არსებული მონაცემების ანალიზი;
- საჭიროების შემთხვევაში ბურღვითი სამუშაოები;
- ქანებისა და ნიადაგის ლაბორატორიული კვლევა;
- ფერდობის მდგრადობის საინჟინრო გამოთვლები;
- რეკომენდაციების მომზადება უსაფრთხოების ზომების შესახებ.
საქართველოს კანონმდებლობისა და სამშენებლო რეგულაციების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეზე, სადაც გამოქვეყნებულია სამშენებლო და უსაფრთხოების სფეროს მოქმედი ნორმატიული აქტები.
როგორ შეიძლება რისკის შემცირება?
თუ კვლევის შედეგად კლდის ჩამოშლის საფრთხე გამოვლინდა, შესაძლებელია სხვადასხვა საინჟინრო ღონისძიების განხორციელება, მათ შორის:
- საყრდენი კედლების მოწყობა;
- კლდის დამაგრება სპეციალური ანკერებით;
- დამცავი ბადეების მონტაჟი;
- სადრენაჟე სისტემების გაუმჯობესება;
- ფერდობის მუდმივი მონიტორინგი.
ასეთი სამუშაოები ყოველთვის უნდა შესრულდეს შესაბამისი სპეციალისტების მონაწილეობით.
სად შეიძლება მივიღოთ ოფიციალური ინფორმაცია?
თუ გსურთ გაეცნოთ საქართველოში ბუნებრივი საფრთხეების შეფასებასა და სტიქიური პროცესების შესახებ ოფიციალურ მონაცემებს, სასარგებლო რესურსია საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, სადაც ქვეყნდება ინფორმაცია გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მართვის მიმართულებით.
ასევე, საგანგებო სიტუაციების დროს მოქმედების წესებისა და უსაფრთხოების რეკომენდაციების შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდზე.
კლდის ჩამოშლის რისკის შეფასება მხოლოდ გეოლოგიური კვლევის ჩატარებას არ ნიშნავს. ეს არის პროცესი, რომელიც აერთიანებს კლდის სტრუქტურის, გარემო პირობების, წყლის ზემოქმედებისა და ადამიანის საქმიანობის ანალიზს. დროულად ჩატარებული შეფასება და შესაბამისი პრევენციული ღონისძიებები მნიშვნელოვნად ამცირებს როგორც ადამიანების, ისე ინფრასტრუქტურის დაზიანების ალბათობას.
(R)
კომენტარები