“გრანელს ეს არ ესიამოვნა, გაუკვირდა და გაცოფდა გალაკტიონზე, ეს რა გამიკეთაო” – ზურაბ ბატიაშვილი

ანალიტიკოსი, ზურაბ ბატიაშვილი;

ზუსტად 129 წლის წინ, 1897 წლის 3 ივნისს დაიბადა ტრაგიკული ბედის მქონე ტერენტი გრანელი.

მან მხოლოდ 29 წლის ასაკამდე შეძლო პოეტური მოღვაწეობა. ბოლო წლები კი დიდ ტანჯვებში ფსიქიატრიულ საავადმყოფოებში გაატარა.

ტერენტი ანტიბოლშევიკი პოეტი იყო. ამიტომ მას არც ხელისუფლება სწყალობდა და არც მაშინდელი პოეტები. მხოლოდ გალაკტიონთან მეგობრობდა.

ტერენტი გრანელი მთაწმინდაზე ცხოვრობდა. იმ დღეს, როდესაც თავისი საუკეთესო ლექსი “Memento Mori” (“გახსოვდეს სიკვდილი”) დაწერა, გახარებული სახლიდან გამოვარდა, დაღმართზე დაეშვა და ოპერის თეატრთან შემთხვევით გალაკტიონს შეეჩეხა.

გახარებულმა ტერენტიმ გამარჯობისთანავე მიახალა გალაკტიონს, იცი, რა მაგარი ლექსი დავწერეო? გალაკტიონმა, ხო ძამიკოო? მომიყევი აბაო და გრანელმა ერთი ამოსუნთქვით წაუკითხა ახალი ლექსი.

გალაკტიონი დაფიქრდა, კიდევ მომიყევი აბა ძამიკოო. ტერენტიმ გაუმეორა “Memento Mori” და დიდი ინტერესით ელოდა, რას ეტყოდა მისი მეგობარი.

ამ უკანასკნელმა კი მესამედ უთხრა, მიდი ერთხელ კიდევ მომიყევი ძამიკოო.

ტერენტის ცოტა არ იყოს ეს არ ესიამოვნა, გაუკვირდა და ოდნავ ნერვშეტოკილმა ხელახლა თქვა ახლადდაწერილი ლექსი.

გალაკტიონმა ცივად უთხრა: ”კაი ძამიკო, კაი” და ჩაიარა.
გრანელს ეს არ ესიამოვნა, გაუკვირდა და გაცოფდა გალაკტიონზე, ეს რა გამიკეთაო.
მეორე დილით როცა დაღმართზე დაეშვა გალაკტიონზე განაწყენებული პოეტი, ნატრობდა ნეტა სადმე შემხვდეს გალაკტიონი პირში მივახალო ყველაფერიო.

მართლაც, ოპერასთან ისევ შეხვდა გალაკტიონს, გაგიჟებული მივარდა.

მაგრამ გალაკტიონმა არ დააცადა და მისივე შესანიშნავი “Memento Mori” მიახალა (სამჯერ კი მხოლოდ იმიტომ მოაყოლა, რომ ლექსი ძალიან მოეწონა და დაზეპირება უნდოდა):

ახლა უფრო ხშირია შეცდომების დაშვება,
ახლა მოდის ივნისი, ირგვლივ მწვანე მოლია.
ჩემი წმინდა სახელი პოეზიას დარჩება,
ჩემი გული და სისხლი – ეს “Memento mori”-ა.

დღეს სამია ივნისის, მინდა იყოს ცამეტი,
ჩემს გარშემო ციხეა – მწუხარების სავანე.
რომ მდომოდა სიცოცხლე, სიკვდილს არ ვიწამებდი,
მიწა არ იქნებოდა ჩემთვის შავი სამარე.

სადღაც მთასთან იწვიმა, სადღაც მთაზე ბურია,
ამნაირი ღიმილი უწინ მე არ ვიცოდი.
ახლა მე ცას ვუცქერი, ცაზე ანთებულია
ვარსკვლავები – სიმბოლო თეთრი მარადისობის.

ახლა რა ვქნა არ ვიცი, მე როდესაც ასე ვარ,
როცა სულს ეპარება აჩრდილები სიბერის.
მე ძლიერი ტალანტი, ზეციური არსება,
ჩემი ნაზი სამშობლო – ლაჟვარდები ცისფერი.

რა ვქნა, შავი ღამეა, მძიმე და უსაშველო,
მახსოვს ჩემი სოფელი, მისი ყრუ ადგილები.
ახლა რაღაც სხვა მინდა, რაღაც სხვა, უსახელო,
რომ დაღუპვა მომელის, ვიცი დანამდვილებით.

ნელა გადის დღეები და ძნელია გარჩევა,
მე, ძვირფასო, ვერ მოვალ, გზა შენამდე შორია.
ჩემი გვარი: გრანელი – პოეზიას დარჩება,
ჩემი გული და სისხლი – ეს ”MEMENTO MORI”-ა..