“7 მიზეზი, რატომ არ ღირს დღეს ნეიტრალიტეტზე საუბარი” – ლევან იოსელიანი

1. „საერთაშორისო ომიანობაში საქართველო მუდმივი ნეიტრალური სახელმწიფოა“ -ზუსტად ასეთი ჩანაწერი გვხვდება, 1918 წელს დამფუძნებელი კრების მიერ მიღებულ საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტში. მხოლოდ საკუთარი გამოცდილება რომ გავითვალისწინოთ, ფაქტია, რომ მაშინდელმა ნეიტრალიტეტმა ვერ გადაგვარჩინა და ამით წითელ არმიას, საქართველოს ანექსირებაში, 1921 წელს ხელი არ შეშლია.

2. უსაფრთხოებისთვის ქვეყანა უნდა იყოს ან რომელიმე სამხედრო ალიანსის წევრი ან ნეიტრალიტეტის გამოცხადების შემთხვევაში უნდა ქონდეს უსაფრთხოების ალტერნატიული მექანიზმი, რომელსაც ეყოლება გარანტორი სახელმწიფოები. დღესდღეობით არ ვიცით არანაირი მაგალითი იმისა, თუ რა ალტერნატიული ფორმატი შეიძლება იყოს საქართველოსთვის მისაღები და ვინ შეიძლება აღმოჩნდეს ნეიტრალიტეტის შემთხვევაში, საქართველოს სუვერენიტეტის და დამოუკიდებლობის გარანტორი.

3. ნეიტრალიტეტის დროს მნიშნელოვანია, ქვეყანა იყოს ეკონომიკურად ძლიერი და მდებარეობდეს გეოპოლიტიკურად მშვიდ რეგიონში, საქართველო კი არათუ ეკონომიკურად ძლიერი სახელმწიფო ვერ არის, დიდ წილად დამოკიდებულია რუსეთის ეკონომიკაზე. დღესდღეობით ნეიტრალიტეტის წარმატებული მოდელის მქონე შვეიცარიას, საკმაოდ ძვირი უჯდება სიმშვიდის გარანტიები. თუმცა, მას ამ ფასის გადახდა შეუძლია. ქვეყანას აქვს სტაბილურად მზარდი ეკონომიკა, მაღალი აქვს წარმოების მაჩვენებელი, აქვს მსოფლიოში ყველაზე გამართული საბანკო სისტემები, რომელთა მომხმარებლები ხშირად თავად მსოფლიოს ლიდერებიც არიან.

4. ნეიტრალიტეტის წესია, სხვა სახელმწიფოებთან ერთად, მეზობელი სახელმწიფოებიც იყვნენ ნეიტრალიტეტის გარანტორები. წარმოუდგენელია, როგორ შეიძლება იყოს რუსეთი ნეიტრალიტეტის გარანტორი, როდესაც მისგან თავდასხმის საფრთხე მუდმივად არსებობს. ვერ იარსებობს ვერანაირი გეგმა, თუ როგორ უნდა მოიქცეს საქართველო, გამოცხადებული ნეიტრალიტეტის მიუხედავად, რუსეთის თავდასხმის შემთხვევაში.

5. საქართველოს ნეიტრალიტეტის გამოცხადება ფაქტიურად შეუძლებელია ოკუპირებული აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს პირობებში. ნეიტრალიტეტი გულისხმობს, რომ სახელმწიფოს ტერიტორიაზე არ უნდა არსებობდეს არცერთი ქვეყნის სამხედრო ბაზა, შესაბამისად ნეიტრალიტეტს რომ აზრი მიეცეს, რუსეთის სამხედრო ბაზებმა ოკუპირებული ტერიტორიები უნდა დატოვოს, რასაც ცხადია ჩრდილოელი მეზობელი არ გააკეთებს.

6. არსებობს ნეიტრალიტეტის ცუდი მაგალითებიც: მოლდოვას მიერ გამოცხადებული ნეიტრალიტეტის მიუხედავად, ისევ გაყინულია კონფლიქტი დნესტრისპირეთზე. მოლდოვის მიერ დამოუკიდებლობის საკითხის გააქტიურებისთანავე, კლასიკური რუსული სცენარით, გამძაფრდა სეპარატისტული მისწრაფებები დნესტრისპირეთში, რასაც კონფლიქტი და შემდგომ უკვე თვითგამოცხადებული სეპარატისტული სახელმწიფოს შექმნა მოყვა. 1994 წელს, მოლდოვამ უსაფრთხოების გარანტიის ილუზიით, გამოცხადა ნეიტრალიტეტი. თუმცა, მიუხედავად ნეიტრალიტეტისა, დნესტრისპირეთი ისევ სადაო ტერიტორიაა და იქ დღემდე რუსული ჯარები დგას, რაც ეწინააღმდეგება ნეიტრალიტეტის პირობებს.

7. ნეიტრალიტეტის შემთხვევაში სახელმწიფოს უნდა შეეძლოს თავდაცვა, შესაბამისად აუცილებელია საქართველოს თავდაცვისუნარიანობის გაზრდა. დღესდღეობით კი თუ რაიმე საქართველოს თავდაცვისუნარიანობის გაზრდაში ეხმარება, ეს ნატო-საქართველოს პროგრამებია, რომელიც ნატოსთან თავსებადობის ამაღლებას ისახავს მიზნად. ნატოს სამხედრო სწავლებაში 700-მდე მონაწილე იყო ჩართული, 22000-მდე სამხედრო იღებდა მონაწილეობას ნატოს სამშვიდობო მისიებში, რაც ასევე ნიშნავს საერთაშორისო სტანდარტებით მომზადებულ სამხედროებს. ნეიტრალიტეტის შემთხვევაში კი საქართველო ნატოსთან ყველანაირი ურთიერთობის და ამ გზით თავდაცვისუნარიანობის გაზრდის შესაძლებლობას, რა საკვირველია, დაკარგავს.

პ.ს. ამავე დროს შეგახსენებთ, რომ დღევანდელი კონსტიტუცია ავალდებულებს კონსტიტუციურ ორგანოებს „თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში მიიღონ ყველა ზომა ევროპის კავშირსა და ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში საქართველოს სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად“. კონსტიტუციის ცვლილება კი ამ ეტაპზე ტექნიკურად შეუძლებელია, ამისთვის დღეს არცერთ პოლიტიკურ პარტიას არ აქვს საკმარისი ხმები პარლამენტში.”