“თუკი სასამართლო ჩათვლის, რომ ქმედება ხანდაზმულია, აღარ უნდა იმსჯელოს პირის დამნაშავეობაზე” – გურო იმნაძე

სოციალური სამართლიანობის ცენტრის წარმომადგენელი, გურო იმნაძე:

“ხაზარაძე-ჯაფარიძე-წერეთლის საქმეზე

სისხლის სამართლის კოდექსის (71-ე მუხლი) მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადის გასვლა ადამიანს ათავისუფლებს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან. სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა რას ნიშნავს, არსად არაა განმარტებული, მაგრამ კოდექსის სისტემური წაკითხვით ნათელია, რომ ეს ტერმინი სისხლისსამართლებრივ სასჯელზე ფართეა და მოიცავს სისხლისსამართლებრივ დევნასაც. ამიტომ, თუკი სასამართლო ჩათვლის, რომ ქმედება ხანდაზმულია, მან აღარ უნდა იმსჯელოს პირის დამნაშავეობაზე (თუნდაც შემდეგ ხანდაზმულობის გამო ის სასჯელისგან გაათავისუფლოს) და უნდა შეწყვიტოს სისხლისსამართლებრივი დევნაც პირის მიმართ. (C Mariam Lortkipanidze )

რაც შეეხება პროცესუალურ ნაწილს, საპროცესო კოდექსი (103-ე მუხლი) გამოძიების ხანგრძლივობას ზღუდავს გონივრულობის ვადით, მაგრამ არაუმეტეს იმ ხანდაზმულობის პერიოდით, რაც ამ დანაშაულზეა გათვალისწინებული. ანუ, თუკი გამოძიება მიმდინარეობს თაღლითობის მუხლზე, მაგრამ ამ დანაშაულის ჩადენიდან გასულია ხანდაზმულობის ვადა, ასეთი გამოძიება უნდა შეწყდეს.

საპროცესო კოდექსი (მუხლი 250) ასევე ამბობს, რომ თუკი პროკურორი უარს ამბობს ბრალდებაზე ან მის ნაწილზე, სასამართლო განჩინებით იღებს გადაწყვეტილებას ბრალდების ამ ნაწილში სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ.

მოყვანილი დებულებებიდან ნათელია, რომ გამოძიება და სისხლისსამართლებრივი დევნა უნდა შეწყდეს ისეთ დანაშაულზე, რომლის ჩადენიდან გასულია ხანდაზმულობის ვადა. ასევე, მოყვანილი მუხლებიდან და ზოგადად, შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, თუკი პროკურორი უარს აცხადებს ბრალდების ნაწილზე, მოსამართლემ მასზე მსჯელობა აღარ უნდა გააგრძელოს და არ უნდა გამოაცხადოს მოქალაქე დამნაშავედ ასეთი დანაშაულის ჩადენისთვის.

რაც შეეხება ქმედების გადაკვალიფიცირებას, ჩვენი კანონმდებლობა ამ ნაწილში ცოტა ბუნდოვანია და მკაფიო ჩანაწერი საპროცესო კოდექსში არ გვაქვს, რომელიც მოსამართლეს უფლებას მისცემდა, არა განაჩენის გამოტანისას (ანუ საქმისწარმოების საბოლოო ეტაპზე), არამედ საქმის განხილვისას შეეცვალა ქმედების კვალიფიკაცია. თუმცა, სამართლიანი სასამართლოს პრინციპიდან გამომდინარე, აქაც შეეძლო მოსამართლეს, წინარე ეტაპზე გადაეკვალიფიცირებინა ბრალდება სხვა მუხლზე და ისე წარემართა მასზე მსჯელობა, თუკი მტკიცებულებები მკაფიოდ მიუთითებდა თაღლითობის დანაშაულზე და არა ფულის გათეთრებაზე.

ეს საკითხი პირდაპირ კავშირშია სამართლიანი სასამართლოს უფლებასთან, რადგან ბრალდებულმა უნდა იცოდეს, რეალურად რა დანაშაულის ჩადენას ედავება მას სახელმწიფო და სწორედ ამის მიხედვით უნდა მოამზადოს საკუთარი პოზიციები, მოიპოვოს მტკიცებულებები და თავი დაიცვას სასამართლოს წინაშე.

ამ საქმის მტკიცებულებითი ნაწილის შეფასება ძალიან გამნიჭირდება, მაგრამ სასამართლოს მხოლოდ დღევანდელი გადაწყვეტილებაც კი, ქმედების თაღლითობაზე გადაკვალიფიცირების შესახებ, შეიცავს შეჯიბრებითობის პრინციპის და სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევის მკაფიო ნიშნებს.”