“საინფორმაციო ბუშტი”, პროპაგანდა და “შეფი” – რა ვერ გავაკეთეთ ჩვენ? – ნანა დიხამინჯია

ამ მოვლენას “ექო კამერა” ეწოდება (ან “საინფორმაციო ბუშტი”) – საინფორმაციო ან სოციალური სივრცე, სადაც ადამიანი მუდმივად იღებს მხოლოდ იმ მოსაზრებებსა და ფაქტებს, რომლებიც ემთხვევა მის უკვე არსებულ რწმენებს და აზრებს. ამის შედეგად, განსხვავებული ან საპირისპირო პოზიციები ნაკლებად სწვდება ადამიანს, ის მათ აიგნორებს ან უარყოფს და კიდევ უფრო უმყარდება თავდაპირველი შეხედულებები.

სწორედ ამ “ექო კამერების” არსებობის გამოა, რომ პროპაგანდის მსხვერპლზე ვერ იმოქმედებს ოპოზიციის მესიჯები ან ოპოზიციური მედია. ზუსტად ამას მიხვდა სეფტონ დელმერი – რომ BBC-ს ინფორმაცია აბსოლუტურად ვერ ცვლიდა გერმანელების წარმოდგენას ჰიტლერის მოქმედებების შესახებ. ეს აზრი მარტივად აღიწერება: “ტყუილს ყოველთვის ვერ დაამარცხებ მხოლოდ სიმართლით”. ეს კარგად იცის იმ ხალხმა, ვისაც საკუთარი მშობლები ვერ დაუხსნია ტვიმედის ტყუილების გავლენისგან.

ამიტომ სეფტონ დელმერმა შექმნა ყალბი გერმანული რადიოგადაცემა, სადაც მთავარი წამყვანი იყო “Der Chef” – გამოგონილი ნაცისტი ოფიცერი, რომელსაც ვითომ ჰქონდა შიდა ინფორმაცია და სურდა ნაცისტური პარტიის ნაკლოვანებების აღმოფხვრა. ის ყვებოდა სკანდალებზე, კორუფციაზე, გენერლების სიხარბეზე, ჯარისკაცების უგულებელყოფაზე ისე, თითქოს თავადაც ამ სისტემის წევრი იყო.

“შეფს” მილიონობით გერმანელი უსმენდა ფარულად – როგორც აკრძალულ რადიოს, რომელიც მათ წუხილებს ახმოვანებდა. გესტაპო გაშმაგებით ცდილობდა მის აღმოჩენას. გებელსიც კი აღიარებდა, რომ ეს გადაცემები არყევდა რიგითი გერმანელების რწმენას ნაცისტურ იდეოლოგიაში და ასუსტებდა მორალს.

“შეფი” არასდროს მოუწოდებდა რაიმესკენ, არ კითხულობდა მორალურ ლექციებს, არამედ საუბრობდა, როგორც რიგითი ნაცისტი, რომელსაც გული შესტკივა პარტიის ნაკლოვანებებზე. ის ყვებოდა მარტივ ამბებზე – როგორ ზღვარგადასულად ერთობოდნენ პარტიული ჩინოვნიკები ბერლინში, როცა ჯარისკაცები იყინებოდნენ წინა ხაზზე, როგორ იპარავდნენ პარტიის წევრები აღმოსავლეთის ფრონტზე გაგზავნილ იარაღს და სურსათს. მსმენელები დარწმუნებულები იყვნენ, რომ მათნაირი ნაცისტი პატრიოტი ბრაზობდა ყოველდღიურ კორუფციაზე. ზოგჯერ “შეფი” კითხულობდა გაბრაზებული და იმედგაცრუებული ოფიცრის წერილებს, რომელსაც ის ვითომ ფრონტიდან უგზავნიდა საყვარელს, რითაც უფრო აღვივებდა ბრაზს მსმენელებში პარტიის მიმართ.

ბოლოს, 700 გადაცემის შემდეგ, 1943 წლის ნოემბერში, დელმერმა ინსცენირება მოაწყო, ვითომ პირდაპირ ეთერში გესტაპო შეუვარდა და მოკლა “შეფი”. მეორე დღეს მსმენელები დარდობდნენ, რომ გესტაპომ დიდი გერმანელი პატრიოტი მოკლა.

დელმერმა სხვა მსგავსი გადაცემებიც გააკეთა, მაგრამ ეს ცალკე პოსტის თემაა.

ჩვენ მსგავსი ვერაფერი გავაკეთეთ, ფაქტია. მაგრამ აბა პირიქით დააკვირდით – თუ იპოვით ასეთ ადამიანებს ფეისბუქში, რომელთაც ქოცები სძულთ, გული შესტკივათ ოპოზიციურ მოძრაობაზე, მაგრამ მათი პოსტების კითხვისას უფრო და უფრო ნაკლებად ხედავთ წინააღმდეგობის აზრს და იმედგაცრუებაში ეფლობით.