“ერეკლე მეორეს არც “ოცნების” და არც “ენმ”–ის პარტიულ ინტერესებთან საერთო არ აქვს” – იოსელიანი

თუმცა, ქმედების მართებულობის, დამდგარი შედეგების ანალიზსა და შეფასებასთან ერთად, საინტერესოა ვიცოდეთ უშუალოდ რა პირობები იყო გაწერილი ტრაქტატის ტექსტში და გავითვალისწინოთ ის გეოპოლიტიკური მდგომარეობა რაშიც მაშინდელი ქართლ-კახეთის სამეფო იმყოფებოდა. ცალკე საკითხი და მსჯელობის საგანია ის ფაქტი, რამდენად კეთილსინდისიერად შეასრულა ხელშეკრულების მეორე მხარემ, მასზე ტრაქტატით დაკისრებული ვალდებულებები და რამდენად შეიძლებოდა ამის განჭვრეტა, იმ ტექსტის საფუძველზე, რომელსაც 1783 წლის 24 ივლისს მოეწერა ხელი.

ტრაქტატის თანახმად, ქართლ-კახეთის სამეფო ცნობდა რუსეთის უზენაეს ხელისუფლებას და მფარველობას, რუსეთი კი თავის მხრივ კისრულობდა ვალდებულებას მფარველობა და დაცვა აღმოეჩინა ქართლ-კახეთის მეფეებისთვის.

მართალია, ტრაქტატის ფარგლებში, გარკვეულწილად იზღუდებოდა საგარეო პოლიტიკის დამოუკიდებლად წარმოება, თუმცა აღნიშნული ტრაქტატის მეოთხე მუხლის თანახმად ვრცელდებოდა მხოლოდ გარემომცველ მეზობლებზე.

სახელმწიფოებრიობის და დამოუკიდებლობის შენარჩუნების კუთხით საინტერესოა ტრაქტატის მეექვსე მუხლი, რომლის თანახმადაც სამეფო ტახტზე უფლება ერეკლესა და მის მემკვიდრეებს უნარჩუნდებოდათ, ქვეყანაში საშინაო პოლიტიკის წარმოება კი, რომელიც მოიცავდა მართლმსაჯულების განხორციელებასა და გადასახადების აკრეფასაც, სრული მოცულობით მეფის უფლებამოსილებად რჩებოდა. რუსეთის წარმომადგენლების მიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტების მოქმედება, ქართლ-კახეთის ტერიტორიაზე კი ვრცელდებოდა. ტრაქტატი თავისუფალი მიმოსვლისა და ერთგვარად თავისუფალი ვაჭრობის საკითხებსაც აწესრიგებდა.

საინტერესოა, ასევე ტრაქტატის საიდუმლო (სეპარატული) მუხლის ჩანაწერიც, რომლის თანახმადაც, რუსეთი იღებდა ვალდებულებას ყველა ღონე ეხმარა იმ მიწებისა და ადგილების დასაბრუნებლად, რომლებიც უძველესი დროიდან ქართლისა და კახეთის სამეფოს ეკუთვნოდა და რომლებიც დარჩებოდა კიდეც ქართლ-კახეთის მეფეების მფლობელობაში სრულიად რუსეთის იმპერატორების მათზე მფარველობისა და უმაღლესი ხელისუფლების შესახებ დადებული ტრაქტატის საფუძველზე.

გეორგიევსკის ტრაქტატის ტექსტი, ცხადყოფს რომ მხარეების მიერ ხელშეკრულების პირობების განუხრელად დაცვის შემთხვევაში, იგი არ შეიძლება წაკითხულიყო როგორც სახელმწიფოებრიობის გაუქმების საფუძველი. თუმცა, რუსეთმა, ტრაქტატის ტექსტის შინაარსი და მის საფუძველზე აღებული ვალდებულებები სრულად უგულებელყო, არ შეასრულა არც სამხედრო დახმარების გაწევის კუთხით აღებული ვალდებულება და მეტიც, ტრაქტატი საქართველოს სახელმწიფოებრიობის და ეკლესიის ავტოკეფალიის გასაუქმებლად გამოიყენა.

P.S ამიტომ, აბსოლუტურ სიბრიყვედ მიმაჩნია,

პოლიტიკური ნარატივის გატარების მიზნით, ერეკლეს, პიროვნებას, რომელმაც მთელი სიცოცხლე ქართული სახელმწიფოებრიობისათვის ბრძოლას შეალია ქვეყნის ღალატი დააბრალო, მაშინ როდესაც რუსეთმა დაარღვია გეორგიევსკის ტრაქტატი და ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსია მოახდინა.

P.S.S დიდი ეპოქის შემქმნელ, ქართლ-კახეთის გამორჩეულ მეფე – ერეკლე მეორეს, განსაკუთრებული როლი აქვს საქართველოს ისტორიაში და მას არც ქართული ოცნების და არც ნაციონალური მოძრაობის პარტიულ ინტერესებთან საერთო არ აქვს.”