მიუხედავად იმისა, რომ ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები მზარდია და სტატისტიკა ყოველ წელს უარყოფითად ვითარდება, მედიცინის მუშაკებისა და მაღალტექნოლოგიური აპარატურის დამსახურებით, დაავადებათა 95 პროცენტი სრულად იკურნება. ერთადერთი შემაფერხებელი გარემოება დაგვიანებული დიაგნოსტიკა და მკურნალობაა.
რა შემთხვევაშია საჭირო ოპერაცია, მთავარი სიმპტომი და მკურნალობის გზები – “ალიას” ამ და სხვა კითხვებს, ონკოქირურგი, მედიცინის დოქტორი, 12 წლიანი პროფესიული გამოცდილებით, 5 საერთაშორისო კლინიკური კვლევის მონაწილე, ანზორ ლაგვილავა პასუხობს.
– რა არის ფარისებრი ჯირკვალი, რა ფუნქცია აქვს, რამდენად მნიშვნელოვანია მისი ფუნქციების შენარჩუნება ადამიანის ორგანიზმისთვის?
– ფარისებური ჯირკვალი არის მეტად მნიშვნელოვანი ენდოკრინული ორგანო რომელიც არეგულერებს მთლიანად ადამიანის ორგანიზმში მეტაბოლურ აქტივობას. დაწყებული ზრდით, განვითარებით, სხეულის ტემპერატურის რეგულაციით, გულისცემის სიხშირის კონტროლით, კუნთების და საჭმლის მომნელებელი სისტემის – დამთავრებული ნერვული და რეპროდუქციული სისტემების კონტროლით და ბევრი სხვა. შესაბამისად ძალზედ მნიშვნელოვანია ფარისებური ჯირკვლის გამართული მუშაობის შენარჩუნება სიცოცხლის მანძილზე, რადგან მისი ფუნქციური დისბალანსი იწვევს სერიოზურ ცვლილებებს ორგანიზში.
– რას იწვევს მისი ფუნქციების დარღვევა და რამდენად გავრცელებულია დღეს ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები?
– ჰიპერთირეოზი ანუ ჭარბი თიროიდული ჰორმონების გამომუშავება იწვევს მეტაბულურ ჰიპერაქტივაციას რაც გამოიხატება სხვადასხვა დარღვევებით, გულისცემის სიხშირის მომატებით, წონაში კლებით, ადვილად გაღიზიანებით, კიდურების ტრემორით. ხოლო საწინააღმდეგო ეფექტი გააჩნია ჰიპოფუნქციას, რომელიც პირიქით იწვევს ძილიანობას, საერთო სისუსტეს, წონაში მატებას, ადინამიას და სხვა ბევრ ჩივილს.
სტატისტიკურად ფარისებური ჯირკვლის დაავადებების რიცხვი წლიდან-წლამდე მსოფლიოში და საქართველოში მზარდია, სხვადასხვა მონაცემებით მოსახლეობის თითქმის 30–% ს გააჩნია დარღვევები ფარისებრი ჯირკვლის – იქნება ეს ფუნქციური დარღვევები, კვანძოვანი ჩიყვი თუ მისი შერეული ფორმები. ასევე ერთ-ერთია ფარისებრი ჯირკვლის ავთვისებიანი სიმსივნე, – წლიურად საქართველოში 400-მდე ახალი შემთხვევა ფიქსირდება. აქედან შემთხვევბის 75% ქალებია, ხოლო 25 % – მამაკაცები არიან.
– სანამ სიმპტომებზე ვიკითხავ, მაინტერესებს, თუ არსებობს უსიმპტომო შემთხვევები, რამდენად ხშირად და რა უნდა გავაკეთოთ, რომ არ გამოგვეპაროს?
– ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციური დარღვევები ყოველთვის გამოხატული სიმტომატიკით გამოირჩევა, იქნება ეს ჰიპერთირეოზი თუ ჰიპოთირეოზი ან და აუტოიმუნური თიროიდიტი. რაც ეხება ფარისებრი ჯირკვლის სიმსივნურ დაავადებებს აქ როგორც წესი სიმპტომატიკა საერთოდ არ არის გამოკვეთილი, თუ არ ვიგულისხმებთ მე 4 სტადიის ავთვისებან სიმსივნეს. მცირე ზომის კვანძები, როგორც წესი, შემთხვევით გამოვლინდება გეგმიური კვლევების ან სკრინინგის ფარგლებში.
-სიმპტომები და წითელი ხაზები, ანუ გადაუდებლად რა სიმპტომების დროსაა საჭირო ექიმისთვის მიმართვა?
– თუ ვისაუბრებთ კლასიკურ ჩიყვზე აქ გადამწყვეტი სიმტომი მისი ზომაა, ვინაიდან ჩიყვი ეს არის ფარისებრი ჯირკვლის ჰიპერტროფია იქნება ეს დიფუზური თუ კვანძოვანი ფორმა და ის კარგად შესამჩნევია კისრის წინა ზედაპრზე, მეტად ქვედა მესამედში. სხვა შემთხვევებში ვგულისხმობ ავთვისებიან სიმსივნეს რომლის სტატისტიკური მონაცემები წლიდან წლამდე მატულობს, პირველიდან მესამე სტადიაშიც კი პრაქტიკულად ასიმპტომურად მიმდინარეობს.
– რა შემთხვევაშია საჭირო ოპერაცია?
– დღეისთვის ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციური დარღვევები კარგად სამართავია მედიკამენტოზურად და როგორც წესი, საწყის ეტაპზე, არანაირ ქირურგიულ ჩარევებს არ საჭიროებს, ასევე მცირე ზომის წარმონაქმნები, იქნება ეს კოლოიდური თუ სოლიდური შენების თუ მისი ზომა არ აღემატება 1.0სმ.
ქირურგიულ მკურნალობას ექვემდებარება ყველა დიდი ზომის წარმონაქმნები 2.0სმ და მეტი, მით უფრო თუ საქმე გვაქვს დაავადების შერეულ ფორმებთან.
ავთვისებიანი სიმსივნის შემთვევაში ყველაზე ეფექტური ქირურგიული მკურნალობაა.
– როგორ ტარდება ფარისებრი ჯირკვლის ოპერაციები „ნიუ ჰოსპიტალსში“?
– დამზოგველი ქირურგია დღევანდელ დღეს არის ტრენდი მსოფლიოში, ის გამოირჩევა ნაკლები ქირურგიული ტრავმით, კარგი პლასტიკური ეფექტით და სწრაფი რეაბილიტაციით. ჩვენს კლინიკაში ფართოდ არის დანერგილი დამზოგველი ქირურგიული მეთოდები.
თანამედროვე ინსტრუმენტები ხელს გვიწყობს ბევრად უსაფრთხოდ და საიმედოდ დავამუშაოთ სხვადასხვა ზომის სისხლძარღვები და შევამციროთ ინტრა და პოსტოპერაციული გართულებები.
– ტექნოლოგიები – რა როლი აქვს მას თანამედროვე მედიცინაში და ჯანდაცვის უსაფრთხოებაში და აქვე, იყენებთ თუ არა კლინიკაში თანამედროვე აპარატურას? მაგალითად, მსმენია ინტრაოპერაციულ ნეირომონიტორინგზე – რა არის და როგორ იყენებთ?
– ნამდვილად ცალკე აღსანიშნავია ნეირომონიტორინგის აპარატის გამოყენება და ნეირომონიტორინგი, ვინაიდან ყველასთვის ცნობილია ფარისებრი ჯირკვლის ქირურგიული ჩარევის შემდგომი გართულებები როგორც ხმის ტემბრის შეცვლა ან მისი სრული დაკარგვა, ეს დაკავშირებულია ხორხის ნერვის ინტრაოპერაციული დაზიანებით რომელიც იწვევს ხმოვანი იოგის დამბლას, მინდა გავამახვილო ყურადღება რომ მისი დაზიანება არ ნიშნავს მხოლოდ ხმის ჩახლეჩვას, რთულ შემთხვევებში ვითარდება ყლაპვის რეფლექსის დარღვევა და სუნთქვის მწვავე ან ქრონიკული უკმარისობა რაც ბევრად საშიში მდომარეობაა პაციენტისთვის. აღნიშნული პოსტოპერაციული გართულების პრევენციის მიზნით ჩვენ კლინიკაში აქტიურად ვიყენებთ ინტრაოპერაციულ ნეირომონიტორინგს რომლის მეშვეობით ოპერაციის დაწყებისთანავე ხდება ნერვის იდენტიფიკაცია და მისი მონიტორინგი ოპერაციის მსვლელობისას, რათა ქირურგი იყოს დარწმუნებული, რომ ეს უკანასკნელი არ დაზიანებულა და შემდგომში პაციენტს არ განუვითარდება რთული პოსტოპერაციული გართულებები რომლის მკურნალობა რეალურ დროში რთულია და მისი სრულყოფილი ფუნქციური აღდგენა თითქმის შეუძლებელი.
– რეაბილიტაცია – განსხვავდება ძველი მეთოდით ჩატარებული ოპერაციის შემდგომი რეაბილიტაცია ნეირომონიტორინგით ჩატარებულ ოპერაციის რეაბილიტაციისგან?
– რეაბილიტაციის პროცესი დღეს მნიშვნელოვნად არის გამარტივებული. თანამედროვე ქირურგიული აღჭურვილობა და დამზოგველი ქირურგიული მიდგომა, რომლის დროსაც არ ხდება კისრის კუნთების უხეში გადაკვეთა, ასევე ლარინგეალური ნერვის იდენტიფიკაცია და მისი უსაფრთხოების დაცვა, საშუალებას გვაძლევს, სტაციონარში დაყოვნების დრო 24 საათამდე შევამციროთ, რაც პაციენტისთვის გაცილებით კომფორტულია.
ოპერაციიდან 2–3 დღეში პაციენტი თითქმის სრულად რეაბილიტირდება და აღიდგენს შრომისუნარიანობას.
რეაბილიტაციის პროცესს კლინიკის თანამშრომლები მკაცრად აკონტროლებენ მკურნალი ექიმისა და ენდოკრინოლოგის ჩართულობით.
– რას გვირჩევთ პრევენციისთვის?
– რჩევის სახით მინდა მივმართო მკითხველებს რომ თუ ადამიანს აქვს დამძიმებული ოჯახური ანამნეზი, გენეტიკური მიდრეკილება ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების მიმართ მან აუცილებლად უნდა გაიაროს სისტემურად სკრინინგი მიუხედავად იმისა აწუხებს თუ არა რაიმე, ან აქვს თუ არა რაიმე სიმპტომი. სკრინინგი სასურველია გაიაროს ყველა 45 წლის ადამიანმა და არანაკლებ 2 წლის შუალედით 70 წლამდე. კარგად უნდა გავიაზროთ რომ ფარისებრი ჯირკვლის ავთვისებიანი სიმსივნე იკურნება 90-95% მისი დროული დიაგნოსტიკის და მკურნალობის პირობებში.
ვინაიდან კავკასიის რეგიონი შედის ენდემურ ზონაში, მაღალმთიან რეგიონებს ეს მეტად ეხება და იოდის დეფიციტი თამაშობს მნიშვნელოვანი როლს ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებებში, ჯანსაღი ცხოვრების წესი, სწორი კვება, მავნე ზეგავლენების შემცირება, იოდით გაჯერებული პროდუქთების რეგულარული მიღება არის ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების (და არა მარტო) კარგი პრევენცია.
(R)
კომენტარები