ჟურნალისტი, გამომცემლობა თაიმერის დამფუძნებელი, ბერდია კალანდია:
საქართველოს პოლიტიკური სივრცე სულ უფრო მეტად კარგავს შინაარსობრივ დისკუსიას და ბანაკების ლოგიკას ემორჩილება. არგუმენტები უკან იხევს, ხოლო მთავარი კრიტერიუმი ხდება არა იდეა ან პოზიცია, არამედ ერთგულება -„ჩვენიანი“ და „სხვისიანი“.
ამ ტენდენციის ერთ-ერთი მკაფიო ეპიზოდი იყო გია გაჩეჩილაძის რეაქცია კახა მიქაიას მიმართ, მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელმა ნიკა გვარამიას პოსტს ლაიქი დაუტოვა.
საჯარო სივრცეში გაჟღერდა რეპლიკა, რომელიც კარგად აჩვენებს ამ პოლიტიკური ლოგიკის არსს:
„რაც არ უნდა თავში გვქონდეს-რუსეთისკენ მივდივართ, რუსეთი, ბიძინა და შმიძინა… ამ მხარეს როგორ ხარ, ტო?“ეს ფრაზა მხოლოდ ემოციური აფეთქება არ არის. ის არის პოლიტიკური აზროვნების სიმპტომი, სადაც ქვეყნის კურსზე, პროცესებზე ან იდეებზე მსჯელობა ჩანაცვლებულია ერთ კითხვაზე დაყვანილი შეფასებით: ვის ეკუთვნი?!
სწორედ აქ იკვეთება პრობლემა, როდესაც ნებისმიერი კრიტიკული პოზიცია ავტომატურად აღიქმება როგორც „მეორე ბანაკში გადასვლა“, პოლიტიკა კარგავს აზრის სივრცეს და იქცევა ლოიალობის გამოცდად.
როდესაც პოლიტიკურ ველში ნებისმიერი ქმედება, თუნდაც სოციალური ქსელის ერთი ლაიქი ავტომატურად ითარგმნება „ბანაკის შეცვლად“, მაშინ დისკუსია აღარ არის შინაარსზე. ეს უკვე არის კონტროლის ენა:
ვინ ვის ეკუთვნის, ვინ სად „დგას“. ასეთ გარემოში არგუმენტი სუსტდება არა იმიტომ, რომ არ არსებობს, არამედ იმიტომ, რომ მისი მოსმენა აღარ არის საჭირო.კახა მიქაიას მიმართ აგრესიული პოლიტიკური რიტორიკა სწორედ ამ ლოგიკას აჩვენებს უკუღმა მხრიდანაც: წარსულის, პროტესტის გამოცდილებისა და მიმდინარე პოზიციის ნაცვლად ყურადღების ცენტრში დგება იარლიყი „სად ხარ ახლა“. ამ დროს კი იკარგება მთავარი კითხვა: რას ამბობს ადამიანი და რატომ ამბობს ამას.
მაგრამ რეალურად ასეთი „ბანაკური“ ლოგიკა საკუთარ თავსვე ასუსტებს. ის ვერ ქმნის მყარ პოლიტიკურ პოზიციებს, რადგან მუდმივად საჭიროებს მტრის განსაზღვრას. დღეს შეიძლება ერთი იყოს „მეორე მხარე“, ხვალ უკვე საკუთარი თანამოაზრეც, თუ ის ოდნავ განსხვავებულ ტონს აირჩევს. შედეგად, პოლიტიკური სივრცე სტაბილურ იდეებს კი არა, მუდმივ უნდობლობას აწარმოებს.
ამ ფონზე ის ფრაზა, რომელიც თითქოს ძალაუფლებას გამოხატავს „როგორ ხარ ამ მხარეს?“ — სინამდვილეში სუსტდება. ის ვერ პასუხობს ვერც ერთ შინაარსობრივ კითხვას: ქვეყნის კურსზე, ინსტიტუტებზე, სამართლიანობაზე ან დემოკრატიულ პროცესებზე. ის უბრალოდ გვერდს უვლის მათ.
და სწორედ ამიტომ, ასეთი ტიპის რიტორიკა საბოლოოდ თვითონვე კარგავს გავლენას. საზოგადოება, რომელიც ერთხელ მაინც ხედავს, რომ „ბანაკების“ ლოგიკა ვერ ხსნის რეალურ პრობლემებს – ეკონომიკას, ემიგრაციას, სახელმწიფო ინსტიტუტების კრიზისს ნელ-ნელა შორდება იმ ენას, რომელიც მხოლოდ ერთგულებას ითხოვს და არაფერს სთავაზობს არგუმენტების სანაცვლოდ.
პოლიტიკა მაშინ ხდება ძლიერი, როცა მასში კითხვა „ვის მხარეს ხარ?“ იცვლება კითხვით „რას ემყარება შენი პოზიცია?“. პირველ შემთხვევაში გვაქვს დახურული წრე; მეორეში – ღია საზოგადოება.
ერთი ნაბიჯი ხშირად საკმარისია იარლიყისთვის -„ნაცი“. თუმცა ამ შემთხვევაშიც ეს მექანიკური ეტიკეტირება ვერ მუშაობს სრულად, რადგან მიქაიას პოლიტიკური წარსული და მისი პროტესტის გზა არ ჯდება მარტივ პარტიულ ჩარჩოებში. მისი პოლიტიკური ისტორია უკავშირდება იმ პერიოდს, როდესაც თავად სახელმწიფო ძალაუფლება იყო წინააღმდეგობის ობიექტი და როდესაც პროტესტი არ იზომებოდა პარტიულ ლოიალობაში.
მიქაია წლების განმავლობაში იყო ჩართული იმ პროცესებში, რომლებიც უკავშირდებოდა სამოქალაქო წინააღმდეგობას, ხელისუფლების მხრიდან ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების კრიტიკას და იმ სისტემური პრობლემების დაყენებას, რასაც საზოგადოება ხშირად უსამართლობის, პოლიტიკური ზეწოლისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების სისუსტის კონტექსტში განიხილავდა.
დღეს კი მიქაია ქუჩაში დგას იმ მიზეზით, რასაც თავად და მისი თანამოაზრეები საზოგადოებრივ და მორალურ ვალდებულებად მიიჩნევენ. ქვეყანაში არსებობენ სინდისის პატიმრები, ახალგაზრდები, რომლებიც ციხეში არიან და პოლიტიკური გარემო, სადაც იცვლება ქვეყნის ძირითადი პოლიტიკური ვექტორი, მათ შორის საგარეო პოლიტიკის მიმართულება. სწორედ ამ ფონზე მათი პროტესტი წარმოდგენილია როგორც რეაქცია არა ერთ კონკრეტულ ეპიზოდზე, არამედ ფართო პოლიტიკურ პროცესებზე, რომლებიც ქვეყნის დემოკრატიულ განვითარებასა და სახელმწიფოებრივ არჩევანზე ახდენს გავლენას.
მისი სახელი არაერთხელ დაუკავშირდა იმ პერიოდს, როდესაც ქუჩის პროტესტი და საჯარო წინააღმდეგობა პოლიტიკური პროცესის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო. როცა მოქალაქის ხმა სისტემის კონტროლზე ზეწოლის ერთ-ერთ ფორმად აღიქმებოდა და არა ბანაკის ცვლილებად.
და სწორედ ამიტომ ხდება განსაკუთრებით თვალშისაცემი, როდესაც ასეთი გამოცდილების მქონე პოლიტიკოსის მიმართ დისკუსია გადადის არა არგუმენტებზე, არამედ იარლიყებზე არა შინაარსზე, არამედ ერთ კითხვაზე: „ვის მხარეს ხარ?“
დღევანდელ პოლიტიკურ რეალობაში ეს კითხვა ფაქტობრივად ანაცვლებს ყველა დანარჩენს. ის ანადგურებს განსხვავებული აზრის სივრცეს, რადგან არ ტოვებს შუალედს: ან “ჩემთან ხარ, ან ჩემს წინააღმდეგ”.
ეს მიდგომა საბოლოოდ ასუსტებს დემოკრატიას. რადგან დემოკრატია არ არის ერთგულების სისტემა .ის არის აზრთა კონკურენცია. ხოლო როცა პოლიტიკა იქცევა ბანაკებს შორის მუდმივ შემოწმებად, სადაც მთავარი კითხვა ხდება „ვის ეკუთვნი“, საზოგადოება კარგავს ყველაზე მნიშვნელოვანს-თავისუფალ აზრს.
კომენტარები