“ვინმემ ჰკითხა სინდისის პატიმრებს, რას ფიქრობენ იმაზე, რომ რეჟიმთან დებატებში დავსხდებით და „რეფორმებზე“ ვილაპარაკებთ?” – თათია მექვაბიშვილი

სამოქალაქო აქტივისტი, თათია მექვაბიშვილი:

დღეს, როცა საპროტესტო საზოგადოებას ხელისუფლება ფაქტობრივად ტერორში ამყოფებს,

როცა ადამიანებს აკავებენ ტროტუარზე დგომისთვის,

აზრის გამოხატვისთვის,

შეკრების მცდელობისთვის.

როცა ყადაღდება ანგარიშები,

ინგრევა პირადი ცხოვრება,

იდევნებიან სტუდენტები,

აქტივისტები,

მშობლები

ამ ფონზე ამ საზოგადოების აზრის უგულებელყოფა უკვე აღარ არის „ტაქტიკა“.

ეს არის ეთიკური შეცდომა.

და აქ ჩნდება მთავარი კითხვა:

ვინმემ ჰკითხა ამ ხალხს?

ვინმემ ჰკითხა სინდისის პატიმრებს,

რას ფიქრობენ იმაზე, რომ რეჟიმთან დებატებში დავსხდებით და „რეფორმებზე“ ვილაპარაკებთ?

ვინმემ ჰკითხა დაყადაღებულ მოქალაქეებს, მათთვის რას ნიშნავს „დიალოგი“

იმ ხელისუფლებასთან, რომელმაც მათი არსებობა დაუმტკიცებლად გადააქცია პრობლემად?

ვინმემ ჰკითხა იმ ადამიანებს, ვისაც დღეს ხვალინდელი დღის ეშინია

სწორად მიაჩნიათ თუ არა ამ სივრცეებში მონაწილეობა?

თუ არა

მაშინ ვის სახელით მიმდინარეობს ეს საუბარი?

ჩვენი პოლიტიკური რეალობის ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო წინააღმდეგობა სწორედ აქ იჩენს თავს.

ერთი მხრივ, ვამბობთ, რომ ხელისუფლება არალეგიტიმურია,

რომ პარლამენტში შესვლა ლეგიტიმაციას ნიშნავს,

რომ არჩევნებში მონაწილეობა გამოუსწორებელი შეცდომაა,

რომ ინსტიტუტები მიტაცებულია.

მეორე მხრივ კი, ამავე ხელისუფლებასთან ვსხდებით დებატებში და ვლაპარაკობთ პოლიტიკაზე, განათლების რეფორმაზე, სამომავლო ხედვებზე.

თითქოს საქმე გვაქვს ნორმალურ, დემოკრატიულ პროცესთან.

ეს ორი პოზიცია ერთად ვერ იარსებებს.

დებატი არ არის ნეიტრალური აქტი.

დებატი ნიშნავს მეორე მხარის აღიარებას დიალოგის ლეგიტიმურ სუბიექტად.

ნიშნავს იმის მიღებას, რომ არსებობს საერთო პოლიტიკური სივრცე,

სადაც არგუმენტებით შეიძლება გადაწყვეტილებების მიღება.

მაგრამ თუ ეს სივრცე დანგრეულია,

თუ ადამიანები ციხეში სხედან პოლიტიკური ნიშნით,

თუ სასამართლო, მედია და ინსტიტუტები კონტროლდება,

მაშინ დებატი აღარ არის დემოკრატიული ინსტრუმენტი.

ის ხდება დეკორაცია.

განსაკუთრებით ცინიკურად გამოიყურება ასეთ პირობებში განათლების რეფორმაზე საუბარი.

განათლება თავისუფალი აზრის, კრიტიკული მოქალაქის და ავტონომიური ინსტიტუტების გარეშე უბრალოდ ცარიელი სიტყვაა.

როდესაც სტუდენტები, პროფესორები იდევნებიან, უნივერსიტეტები პოლიტიკური კონტროლის ქვეშ არიან, „რეფორმაზე“ დებატი რეალობის უარყოფაა.

აქ საჭიროა მკაფიო ზღვარი.

ასეთ სივრცეში მისვლა შეიძლება იყოს გამართლებული მხოლოდ ერთ შემთხვევაში:

როცა შენ არ თამაშობ მათ თამაშს.

როცა საერთოდ არ ლაპარაკობ მათ მიერ შემოთავაზებულ თემებზე,

გარდა იმისა, რაც დღეს ქვეყანას ჭირს: რეპრესიებზე, პოლიტპატიმრებზე, დანგრეულ ინსტიტუტებზე, ჩახშობილ თავისუფლებაზე.

(მაშინ, როცა ეთერს ვთხოვდით სხვა არხს, მხოლოდ ამის გაჟღერებას ვთვლიდი სწორად და მუდმივად ვაფიქსირებდი ჩემს პოზიციას,

რომ არ უნდა დაგვევიწროვებინა თემები.

იმ მაყურებლისთვის, ვინც სხვაგან არ გვისმენს, მხოლოდ გვეთქვა როგორ ატყუებს, როგორ ძალადობს და როგორ ანგრევს ქვეყანას და მომავალს მისი ხელისუფალი.)

ამ შემთხვევაში შენ უნდა იცოდე, რომ იმათი მაყურებლისთვის, ასეთ სივრცეში იქნები არასასურველი. არა კომფორტული სპიკერი, არა „კონსტრუქციული ოპონენტი“, არამედ ადამიანი, რომელიც არღვევს ფორმატს და უხერხულობას ქმნის.

ყველა სხვა შემთხვევაში, როცა შედიხარ დღის წესრიგში, როცა იწყებ პოლიტიკის დეტალებზე, რეფორმებზე, მომავალზე საუბარს,

შენ უნებლიედ ეხმარები რეჟიმს ნორმალიზაციაში.

აძლევ საშუალებას თქვას:

“აი, ვსაუბრობთ, პროცესი მიმდინარეობს“.

და აქ მოდის კიდევ ერთი ფუნდამენტური კითხვა

მანდატის საკითხი.

თუ საზოგადოება აზრს ითვალისწინებ და მისი სახელით საუბრობ, მასთან შეხვედრის დროს უნდა დასვა მთავარი კითხვა:

წახვიდე თუ არა?

დემოკრატია იწყება არა საუბრის უფლებით, არამედ თანხმობით.

თუ ეს თანხმობა არ მიგიღია,

თუ გადაწყვეტილება ინდივიდუალურად მიიღე,

თუ ხალხს არ ჰკითხე, მაშინ შენ არ ლაპარაკობ საზოგადოების სახელით.

ლაპარაკობ საკუთარი სახელით.

და ეს უნდა ითქვას ხმამაღლა.

აქ არჩევანი მტკივნეულია, მაგრამ მარტივი:

ან რეჟიმი არალეგიტიმურია და მასთან დებატი შეცდომაა,

ან რეჟიმი ლეგიტიმურია და მაშინ ბოიკოტი იყო სიცრუე.

ორივე ერთად ვერ იარსებებს.

დღეს, როცა ხალხი ციხეში ზის სინდისის გამო,

როცა მოქალაქეებს სჯიან უბრალოდ დგომისთვის,

როცა ტერორი ყოველდღიურობის ნაწილად იქცა. ამ საზოგადოების გვერდის ავლა „სტრატეგიის“ სახელით აღარ შეიძლება მონათლო. ეს უკვე არც ერთიანობის დაცვაა, რადგან ზუსტად იცი, რომ გამოიწვევს დაპირისპირებას, ეს მისი შიგნიდან გამოფიტვაა.

საზოგადოებას დღეს არ სჭირდება იმიტირებული დიალოგი.

სჭირდება სიმართლე, თუნდაც ეს სიმართლე არაკომფორტული იყოს.

სჭირდება წარმომადგენლობა.

არა თვითდანიშნული,

არამედ შეთანხმებული.

კრიტერიუმი ძალიან მარტივია:

თუ შენი იქ ყოფნა უფრო მეტ სარგებელს აძლევს ძალაუფლებას,

ვიდრე ზიანს.

იქ არ უნდა იყო.

აქ შუა გზა არ არსებობს.