როგორ მუშაობს “პფაიზერის” ვაქცინა და რა რეაქციები შეიძლება გამოიწვიოს? – ზაზა წერეთელი

მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ნორვეგიის სამეფოს ჯანდაცვის სამინისტროს უფროსი მრჩეველი, ზაზა წერეთელი:

“რამეთუ ამ დღეებში საქართველოში პფაიზერის ვაქცინა შემოდის (დანიშნულება ცოტა უცნობია, რისთვის შემოაქვთ, რადგან არავინ იცრება საქართველოში და არც არავინ ნერვიულობს ამაზე) ცოტა ინფო მის შესახებ, ყოველი შემთხვევისათვის

როგორ მუშაობს mRNA ვაქცინები?

ისინი განსხვავებული გზით მუშაობენ ვაქცინების წინა თაობებისაგან. იმის ნაცვლად, რომ სხეულს გააცნონ ვირუსის ან მისი ნაწილის ინაქტივირებული ან დასუსტებული ვერსია (როგორც ადრინდელ ვაქცინებში იყო), ისინი დროებით სხეულის უჯრედებს ვაქცინების წარმოების პატარა ქარხნებად აქცევენ. ისინი ამას ახერხებენ მესინჯერის რნმ – ს სინთეზირებული ვერსიების გამოყენებით. ეს არის მოლეკულა, რომელიც ჩვეულებრივ ატარებს გენეტიკური კოდირებას უჯრედის დნმ – დან მისი ცილების წარმოების აპარატებში. ამ შემთხვევაში, mRNA ავალებს სხეულს შექმნას სპაიკ ცილა, რომელსაც Sars-CoV-2 იყენებს უჯრედებში შესაღწევად. ეს სპაიკ ცილა თავის მხრივ, ასტიმულირებს სხეულს, შექმნას ვირუსის ხანგრძლივი ანტისხეულები. მესენჯერი RNA ვაქცინები უფრო სწრაფად იქმნება, ვიდრე ტრადიციული, რადგან მათი წარმოება არ საჭიროებს ცოცხალ უჯრედებში მზარდ ვირუსებს ან ვირუსულ ცილებს.

მე -3 ფაზის კვლევაში, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 30 000-ზე მეტმა მონაწილემ, Pfizer– ის ვაქცინა 95% –ით ეფექტური იყო 3 – ე ფაზაში ავადმყოფობის შესაჩერებლად, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 43000 – ზე მეტმა მონაწილემ, New England Journal of Medicine– ში გამოქვეყნებული შედეგების თანახმად. მიუხედავად იმისა, რომ ამ კვლევაში ნაკლები მძიმე შემთხვევები იყო, შეზღუდული მონაცემები შეესაბამება მძიმე დაავადებისგან დაცვას. რეალურ ცხოვრებაში შედეგები ჯერჯერობით კარგად გამოიყურება. ისრაელის უმსხვილესი ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებმა დაადგინა, რომ ორი დოზის შემდეგ, Pfizer– ის ვაქცინა 94% ეფექტური იყო სიმპტომატური კოვიდის მიმართ და ხელი შეუშალა კოვიდის ჰოსპიტალიზაციის 87% –ს, თანახმად გამოკითხული გამოქვეყნებული შედეგების მიხედვით.

ასეთი ტიპის ორივე ვაქცინას (მოდერნასაც) შეუძლია გამოიწვიოს ძლიერი რეაქციები, განსაკუთრებით მეორე აცრის შემდეგ, თავის ტკივილის, კუნთებისა და სახსრების ტკივილის ჩათვლით. ვაქცინების გამოყენების ნებართვის მიღების შემდეგ, ოფიციალურმა პირებმა დაიწყეს მწვავე ალერგიული რეაქციების იშვიათი შემთხვევების შემჩნევა. ერთი თეორიაა, რომ ეს გამოწვეულია ლიპიდური ნანონაწილაკებით, რომლებიც გარს აკრავს ვაქცინებს, და ხელს უწყობენ მათ სხეულში გადატანას. ეს მოვლენები იშვიათია, დაფიქსირებულია 2 – დან 5 შემთხვევამდე გადაღებული მილიონი აცრიდან (18 იანვრის მონაცემები). ზოგადად, ეს შემთხვევები ინკურნება ადრენალინით, ასევე ცნობილი როგორც ეპინეფრინი; რამოდენიმე შემთხვევამ კი მოითხოვა ინტუბაცია. მასაჩუსეტსის ზოგადი საავადმყოფოდან 18 თებერვლამდე ჩატარებული მონაცემების თანახმად, მწვავე ალერგიული რეაქციების უფრო მაღალი მაჩვენებელი დაფიქსირდა, დაახლოებით 2,5 შემთხვევა 10 000 აცრაზე, მაგრამ მაინც დაასკვნაა, რომ საერთო რისკი ”ძალიან დაბალია”. ამასობაში, Mass General– ის ცალკეულმა გამოკვლევამ აჩვენა, რომ ზოგიერთ ადამიანს Moderna– ს ვაქცინის მიღების შემდეგ განუვითარდა გამონაყარი. მკვლევარების თქმით, ზოგჯერ დიდი რაოდენობით, მაგრამ ეს გამონაყარი არ არის საშიში.

კრიტიკოსები და ანტივაქსერისტები mRNA ვაქცინებს ნათლავენ როგორც გენური თერაპიის ფორმაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ აცრამ შეიძლება როგორღაც შეცვალოს თქვენი დნმ: მიუხედავად იმისა, რომ მათ მიერ გამოყენებული მესენჯერი RNA წარმოადგენს გენეტიკური მასალის ტიპს, ვაქცინები განსხვავდება გენური თერაპიისგან, იმით რომ არ ცვლის დნმ-ს უჯრედებში. ისინი არანაირ გავლენას არ ახდენენ და არ მოქმედებენ ჩვენს დნმ-ზე. სინამდვილეში, ვაქცინების mRNA მოლეკულები, რომლებიც ხანმოკლე დროით არსებობს მხოლოდ საერთოდ არ შედიან უჯრედების ბირთვში, სადაც დნმ ინახება.

ანტივაქსერები ამტკიცებენ იმასაც რომ ვაქცინების ლიპიდური ნანონაწილაკები შეიძლება შეიცავდეს ანტიფრიზს: ეს სიმართლეს არ შეესაბამება. ანტიფრიზი შეიცავს ეთილენგლიკოლს, რომელიც ტოქსიკურია. ამის ნაცვლად, ლიპიდურ ნანონაწილაკებში შედის პოლიეთილენგლიკოლი, ინერტული ნაერთი, რომელიც გვხვდება ყოველდღიურ პროდუქტებში, როგორიცაა კბილის პასტა და შამპუნი და ბევრ წამლებში, მათ შორის საფაღარათო საშუალებებში.

და ბოლოს მთავარი მათი არგუმენტი რომ ჩვენ არ ვიცით ვაქცინების გრძელვადიანი შედეგები: ყოველთვის ასე ხდება ახალი ვაქცინების შემთხვევაში. ვაქცინის გვერდითი მოვლენები, ჩვეულებრივ, ვაქცინაციიდან პირველი ორი თვის განმავლობაში ვლინდება, რის გამოც FDA და ევროპის წამლების სააგენტო ორ თვის განმავლობაში აკვირდებოდა უსაფრთხოების მონაცემებს, სანამ მათ ავტორიზაციას მისცემდა. მას შემდეგ გვერდითი მოვლენების შესახებ ინფორმაცია არ დაფიქსირებულა სიკვდილის ისეთი შემთხვევების შესახებ, რომლებიც ვაქცინების პრობლემას მიუთითებს.”